Geloof en onderzoek, gaat dat samen? Wetenschap en religie door de eeuwen heen in het Catharijneconvent

Een van de voorwerpen in de expositie
Een van de voorwerpen in de expositie © RTV Utrecht
Utrecht - Is er in het geloof ruimte voor twijfel en onderzoek? Of staat het haaks op de wereld van de wetenschap? En hoe verhouden die twee zich tot elkaar, door de eeuwen heen? Dat staat centraal in de tentoonstelling "De schepping van de wetenschap" in Museum Catharijneconvent in Utrecht.
Geloof en wetenschap, gaat dat samen? Daar kom je achter in het Catharijneconvent.
Een van de topstukken is een fossiel van tussen de 5 en 10 miljoen jaar oud. De vinder was ervan overtuigd dat het van een mens was, die verdronken was tijdens de zondvloed. Die zondvloed gebeurde in een bijbel verhaal waarbij God een grote overstroming veroorzaakte omdat de mensen zich slecht hadden gedragen. Alleen Noah en de mensen en dieren op zijn ark overleefden. Het bleek bleek later het skelet van een reuzensalamander. Conservator Lieke Wijnia: "Het fossiel staat symbool voor de zoektocht van mensen die met de bijbel dit soort vondsten proberen te verklaren."
Toen natuurkundige Galileo Galileo aan het begin van de 17e eeuw beweerde dat de aarde om de zon draaide in plaats van de zon om de aarde kreeg hij huisarrest. Want dat botste met de opvatting van de kerk dat de aarde het centrum van het heelal was. Het lijkt dus dat de wetenschap en religie op gespannen voet met elkaar stonden. Maar dat is maar een kant van het verhaal. Het was niet altijd zo zwart-wit. Religie en wetenschap waren lange tijd onlosmakelijk met elkaar verbonden. Het bestuderen van de natuur, het menselijk lichaam of het universum betekende het bestuderen van Gods schepping. Wijnia: "Door het beter begrijpen van die schepping dachten ze op een bepaalde manier dichter bij God te komen."
Detail van het schilderij met Henrietta Lacks
Detail van het schilderij met Henrietta Lacks © Iris Kensmil
Aan een van de muren hangt een portret van Henrietta Lacks, speciaal gemaakt voor de tentoonstelling. Henrietta was een Afro-Amerikaanse vrouw die in 1951 overleed aan baarmoederhalskanker. Bij haar werden een paar cellen afgenomen. Wijnia: "Die cellen bleken een soort revolutionaire eigenschap te bezitten waar men al heel lang naar op zoek was. Ze bleven zich buiten het lichaam in rap tempo delen. Daardoor kan er tot op de dag van vandaag heel veel onderzoek mee gedaan worden. Het wrange is dat Henrietta Lack daar nooit toestemming heeft gegeven. En haar familie wist heel lang niet dat dat het geval was. Maar het mooie is dat de familie die cellen nu op een bijna religieuze manier ziet als bijna heilig, als leven na de dood. Dus dat door die cellen Henrietta Lacks nog steeds aanwezig is op de wereld."
De expositie "De schepping van de wetenschap" in Museum Catharijneconvent is te zien tot en met 2 juni 2024.

Dit verhaal komt uit Route C, het cultuurprogramma van RTV Utrecht. De eerste uitzending is op donderdag rond 13.00 uur, daarna elk uur. Ook te zien op zaterdag vanaf 17.15.