Op steenworp van tramaanslag moest basisschooldirecteur Karry keuzes maken: 'Rolluiken dicht en lesgeven'

© RTV Utrecht / Hannah Cammeraat
Utrecht - Directeur Karry Pomo van basisschool De Zeven Gaven staat op maandagochtend bij het kopieerapparaat in de gang als er een moeder in paniek de school binnen rent. "Er wordt geschoten, je moet de politie bellen", roept ze. Terwijl vijfhonderd meter verderop gewetenloos wordt geschoten probeert de schooldirecteur haar leerlingen en leraren rustig te houden, maar bovenal veilig.
De moeder die binnen komt rennen zat in een auto op het 24 Oktoberplein en zag het voor haar neus gebeuren. Ze kon de auto uit vluchten en veilig de school bereiken. Ook al voelt het niet zo van binnen, Karry moet rust uitstralen en zorgen dat er geen paniek uitbreekt. "Je gaat gewoon direct handelen", blikt de directeur terug.

18 maart is het precies vijf jaar geleden dat Gökmen T. vier mensen doodschoot in de tram. In aanloop naar de herdenking van komende maandag blikken we op de website van RTV Utrecht de komende dagen terug met hoofdpersonen van toen. Vandaag het verhaal van schooldirecteur Karry Pomo.

Ze haalt één voor één docenten uit de les om ze te vertellen dat er wordt geschoten in de buurt. "Rolluiken dicht en ga zo gewoon mogelijk verder met de les", luidt de instructie. Kinderen die nog op het plein zijn worden direct naar binnen gehaald.
Ondertussen belt Karry de politie en al snel is de wijkagent er. Op dat moment is er nog weinig informatie. Waar is de schutter? Zijn er meer schutters? Hebben ze het op specifieke mensen gemunt? "Het ergste is dat je niks weet", zegt Karry.
Met collega's en de wijkagent denken ze na over een vluchtplan. Ze kunnen bijvoorbeeld met alle kinderen naar de gymzaal. Maar daar komt ze al snel van terug. "Daar is de hoofdingang en stel er zou een schutter binnenkomen, zou je hem zo tegemoet lopen."

Rust bewaren

Met alle beschikbare collega's worden ouders gebeld. Veel van hen hebben al gehoord dat er iets is gebeurd. De wijk wordt afgesloten en ouders mogen hun kinderen niet komen halen. "Sommigen probeerden hier naartoe te komen maar die werden aan de rand van de wijk tegengehouden", zegt ze.
Er gaan de hele dag de wildste geruchten rond. Leraren lijken knallen te horen vlakbij het winkelcentrum. Daar zal hij dan wel zijn, denken ze. En ze horen geluiden op het dak, zouden daar scherpschutters liggen? "Omdat je niks weet ga je allemaal dingen horen en zien", zegt Karry. "We hadden wel constant RTV Utrecht op onze telefoon aanstaan en zo kregen we onze informatie."
Uiteindelijk worden de kinderen aan het einde van de dag opgehaald nadat de politie signaal heeft gegeven dat het verantwoord is om naar buiten te gaan. Daarna komt het team bij elkaar in de lerarenkamer. "En dan komen alle emoties los", zegt Karry. De hele dag houden de docenten hun hoofd koel voor de kinderen "maar daarna hoor je hoe bang sommige collega's waren".

Ontlading

Als schooldirecteur is Karry te gefocust op haar leerlingen en collega's om emoties te voelen. Ze is bezig met het programma voor de dagen die volgen en slachtofferhulp voor mensen die daar behoefte aan hebben, zoals de moeder die ooggetuige was.
In de dagen die volgen staat de lerarenkamer open voor iedereen die erover wil praten en ook docenten bespreken in de les met de kinderen wat er is gebeurd. "Je merkte wel welke ouders de hele dag de televisie aan hadden staan en welke ouders niet. Sommige kinderen hadden enorme verhalen en wisten al wie het was, terwijl dat helemaal niet zo was. Als school hebben het vooral bij de feiten gehouden."
Het team van de school gaat samen aan het einde van de week naar het 24 Oktoberplein om bloemen te leggen en de slachtoffers te herdenken. "Dat was echt heel indrukwekkend voor ons allemaal."

Protocollen en noodplannen

Lange tijd blijft 18 maart 2019 voelbaar. Vooral collega's die met de tram naar school komen stappen met gemengde gevoelens in. De angst dringt zich op dat iemand een voorbeeld neemt aan Gökmen T. "Wie weet gaat iemand het nadoen. Daar denk ik nu nog vaak aan, het is helemaal nog niet weg."
Pas weken later als Karry het gevoel heeft dat de rust enigszins is teruggekeerd op school is er ruimte voor haar tranen. "Ik zat er hier met iemand over te praten en barstte toen spontaan in huilen uit." Toen voelde ik de spanning pas wegtrekken. Want ik voelde het als mijn verantwoordelijkheid dat er met niemand iets mocht gebeuren. Niet met leerkrachten en al helemaal niet met de kinderen. Ik zou het mezelf niet vergeven als er door een fout van mij iets gebeurd zou zijn."
De Zeven Gaven is onderdeel van scholenkoepel de KSU. Binnen het bestuur wordt met alle scholen gesproken over protocollen voor dit soort situaties. "Dat kan je wel doen maar hoe doe je dat dan? Je weet nooit waar iemand binnenkomt." Uiteindelijk is er een aantal varianten uitgewerkt, met opties waar de leerlingen en leraren naartoe zouden moeten. "Maar dat is ondoenlijk en dat oefenen we ook nooit", zegt Karry. "Je kunt wel doen alsof zo'n protocol heel veilig is, maar het is meer voor je eigen gemoedsrust."
Er is wel een communicatielijn afgesproken. "Als er iets gebeurt waarschuw je eerst de politie, dan het bestuur en dan spreek je af wie de communicatie verzorgt binnen de school. En je spreekt af naar wie er geluisterd wordt, want je kan niet met zes mensen beslissingen maken. Die lijnen zijn wel afgesproken en zijn voor iedereen duidelijk."
Benieuwd naar het verhaal van gisteren? Lees hier hoe oud-burgemeester Jan van Zanen terugblikt op 18 maart 2019.

RTV Utrecht zendt de herdenking van de tramaanslag komende maandag live uit. De uitzending begint om 10.30 uur en is hier online te volgen, maar ook op tv, radio, YouTube en Facebook.