De mystieke klanken van de midwinterhoorn verspreiden zich over de regio.

Midwinterhoornblazers Sebastiaan Haverkate en Sander Beens
Midwinterhoornblazers Sebastiaan Haverkate en Sander Beens © RTV Utrecht / Boukje Jansen van Galen
Oud Zuylen - Wie in deze donkere dagen in onze provincie rondloopt, kan de sonore klanken van de midwinterhoorn horen. Overberg was lang de enige plek in onze regio waar de midwinterhoorn te horen is. Maar een paar enthousiaste blazers verspreiden de Oost-Nederlandse traditie ook wat verder de regio in.
De mystieke klanken van de midwinterhoorn
Met de 1,25 m lange houten hoorn op zijn rug komt midwinterhoornblazer Sebastiaan Haverkate uit Utrecht de oprijlaan van Slot Zuylen op fietsen. Met bezoekers van het slot en een paar ooievaars als publiek, blaast hij een eenvoudige melodie: "Dit instrument werd vroeger gebruikt om de boze geesten te verdrijven. Het landschap bestond toen nog vaak uit veen en moeras en over die velden dreven 's avonds mistbanken. De mensen die toen leefden die waren echt bang dat daar boze geesten in zaten. Ze gingen dan 's avonds met hun hoorn aan de rand van hun erf staan en speelden een melodie om die geesten te verdrijven. Die melodie werd opgepikt door een andere boerderij daar werd ook een melodie gespeeld en zo werd van boerderij naar boerderij gespeeld. Dat werd gedaan op de 12 donkerste dagen van het jaar, van eerste kerstdag tot driekoningen. Toen het Christendom in Nederland kwam is de traditie veranderd. Toen werd op de eerste adventzondag begonnen, om de komst van het kerstkind aan te kondigen."
Sebastiaan bespeelt zijn midwinterhoorn
Sebastiaan bespeelt zijn midwinterhoorn © RTV Utrecht / Boukje Jansen van Galen
Als Sebastiaan zijn melodie gespeeld heeft, geeft hij de hoorn aan midwinterhoornblazer Sander Beens. Hij is niet met de hoorn opgegroeid, maar er wel door gegrepen: "Ik vind het mooi dat er zoveel mystiek om het instrument heen hangt. Ik houd heel veel van die folklore en het verhaal dat er omheen hangt. De klank van instrument gaat echt op in het landschap en in de natuur. Veel muziek die mensen maken verstoort de rust en de natuur, maar bij dit instrument lijkt het alsof het erbij hoort, alsof het er altijd al is geweest."
Midwinterhoornblazers spelen altijd na elkaar, nooit samen, want dat klinkt niet mooi. Het instrument bestaat uit één stuk en heeft dus geen bewegende delen waarmee je het kunt stemmen, zoals andere instrumenten. Elk instrument heeft zijn eigen klank, die hangt bijvoorbeeld af van de lengte, de houtsoort en de kromming. Sander: "Je kunt er niet alles op spelen. Je speelt eigenlijk een natuurtonen reeks zoals dat heet. Die tonen maak je met je lippen en de stand van je mond. Er zit dus niet zoals bij een trombone of bij een trompet een schuif of ventielen op. Je speelt dus in die natuurtonen reeks, een stuk of zes en als je heel knap bent zeven tonen. En ik vind het ook mooi, die ene sonore klank in het landschap."

Mee naar de kroeg

Elk jaar half december haalt Sebastiaan zijn midwinterhoorn uit de kast. "Dan gaat hij gewoon overal mee naar toe, of ik naar een feestje ga of naar de kroeg en dan ga ik dus ook altijd spelen. Het is ook nooit slecht weer voor de midwinterhoorn. Hoe somberder het weer is en hoe meer mist, hoe sinisterder en indringender de klank over het landschap klinkt, dat is echt iets magistraals."
Sebastiaan en Sander spelen samen met een paar vrienden op verschillende plekken in de regio. Slot Zuylen is nu in kerstsferen en er is een tentoonstelling te zien over de eetcultuur van de adel.

Dit verhaal komt uit het programma Route C, het cultuurprogramma van RTV Utrecht. De eerste uitzending is elke donderdag rond 13.00 uur en het programma wordt daarna elk uur herhaald.