Ouderen kwetsbaar voor dating-appoplichters? 'Online vaardigheden spelen geen rol'

Archief.
Archief. © Pixabay
Utrecht - Een groep Utrechters wordt verdacht van het beroven van tientallen oudere mannen. De ouderen werden in de val gelokt via datingwebsites. Mogelijk zijn er meer slachtoffers, maar durven zij zich niet te melden. "Het is een generatie van goed vertrouwen."
"Hier is echt sprake van manipulatie en psychologische trucs", zegt Tanya Wijngaarden van Fraudehelpdesk. "Het zit hem meer in de overtuigingskracht, daar zijn mensen van deze leeftijd mogelijk gevoeliger voor. Of bijvoorbeeld mensen die net gescheiden of weduwnaar zijn." De politie, Fraudehelpdesk en Slachtofferhulp Nederland zijn het erover eens dat de criminelen dusdanig slim te werk gaan dat iedereen hier slachtoffer van kan worden. Online vaardigheden spelen in deze zaken nauwelijks een rol.
"Het is een heftige casus", zegt Roy Heerkens van Slachtofferhulp Nederland. "We zien bij datingfraude vaak dat de oplichting zich voornamelijk online afspeelt." In dit geval zijn de daders ook overgegaan op fysieke ontmoetingen waarbij mensen zijn gedrogeerd en op heftige wijze van spullen beroofd, vertelt Heerkens.
De politie pakte acht personen op. Ze worden ervan verdacht dat ze tientallen mannen van 75 jaar of ouder te hebben benaderd via verschillende datingsites, en Marktplaats, om hen vervolgens geld en waardevolle spullen afhandig te maken. In sommige gevallen zijn de slachtoffers gedrogeerd of vastgeketend. De politie schat dat er zo'n 350.000 euro is buitgemaakt. De aanhoudingen hebben volgens de politie deels samenhang met de aanhouding van verschillende verdachten afgelopen september.
Naast de financiële impact is de emotionele impact groot. "Denk bijvoorbeeld aan slecht slapen, last hebben van herbelevingen, verminderde concentratie. En het vertrouwen in de samenleving en medemens heeft een knauw gekregen", zegt Heerkens.

Psychologische trucs

Landelijk projectleider Senioren & Veiligheid van de politie, Sybren van der Velden, vermoedt hetzelfde. "Je moest eens weten hoe digitaal onze senioren zijn." Daar zit volgens van der Velden het probleem niet. "Het zit hem in de eenzaamheid van mensen en de mogelijkheid om op deze manier in contact te komen met anderen. En het is een generatie van goed vertrouwen", zegt hij.
Heerkens benadrukt daarnaast de slinkse werkwijze van de criminelen. "Soms wordt het gecombineerd met identiteitsfraude. Ze kunnen veel informatie achterhalen zoals je hobby's en welke muziek je draait." In vergelijking met tien jaar geleden is er veel veranderd, volgens Heerkens. "Toen stonden er nog spelfouten in een zogenaamde e-mail van een bank. tegenwoordig zijn ze niet meer van echt te onderscheiden", zegt hij.

Schaamte en schuldgevoel

Heerkens ziet regelmatig dat slachtoffers terug denken aan de situatie en zich afvragen of ze iets anders hadden kunnen doen. "Maar dat is heel ingewikkeld", zegt hij. "Schuldgevoel en schaamte overheersen in dit soort zaken, maar dat is onterecht want de organisaties gaan echt heel geraffineerd te werk."
Van der Velden herkent de schaamte onder slachtoffers. Hij vermoedt dat er nog meer slachtoffers zijn die zich niet durven te melden. Hij roept daarom op om toch aangifte te doen, ondanks ongemakkelijke gevoelens.
Sybren van der Velden geeft tips om datingfraude te voorkomen.