Kanaleneiland is een wijk met bijna 18.000 inwoners, maar zonder kinderdagverblijf: 'Veelzeggend en slecht beeld'

© Pixabay / _Alicja_
Utrecht - Hoe kan het dat in de grote wijk Kanaleneiland geen enkele kinderopvang voor baby's is? Lize Bakker was stomverbaasd toen ze van Hoograven naar Kanaleneiland verhuisde en ontdekte dat er in de hele wijk geen crèche voor haar zoontje was. "In andere wijken in Utrecht struikel je er nog net niet over."
17.660 inwoners tellen de wijken Kanaleneiland-Zuid en Kanaleneiland-Noord samen. Omdat er veel mensen met een migratieachtergrond wonen, klinkt het vaak dat er geen behoefte zou zijn aan een kinderdagverblijf in de wijk. "Omdat vrouwen hier vaker thuisblijven om voor de kinderen te zorgen. Maar dat is een beetje de-kip-of-het-ei-verhaal. Want als er niet eens opvang is, dan kún je je kind er niet eens naartoe brengen als je al zou willen."
Sterker nog, juist in Kanaleneiland is volgens Lize een wereld te winnen. "Als ik de mensen die ik spreek op straat mag geloven, stoppen de meeste jonge vrouwen in de wijk met werken zodra zij moeder worden. Je ziet het ook in het straatbeeld. In onze oude buurt weet ik binnen één vierkante kilometer van het bestaan van vier kinderopvangen. Je kunt de kinderopvang gratis maken, maar de arbeidsparticipatie zal daar niet enorm toenemen. De meeste moeders werken al. Hier in Kanaleneiland is het verschil te maken."
Bovendien werkt het gebrek aan opvang ook kansenongelijkheid in de hand, vindt ze. "Er wonen hier bovengemiddeld veel kinderen met een taalachterstand. Een goede kinderopvang kan, voordat kinderen naar school gaan, al een enorme rol daarin spelen. Ik sta keer op keer versteld als ik zie wat mijn jonge zoontje allemaal leert op één dag. Ik vind het onvoorstelbaar dat het contrast tussen wijken in een moderne en progressieve stad als Utrecht zó groot is."

Geen ruimte

Het is niet dat het niet geprobeerd wordt. Mandy Sprockel heeft een gastouderopvang aan huis in Kanaleneiland. Ze probeerde afgelopen jaar tevergeefs een eigen opvang te openen in de wijk. "Er zijn heel veel regeltjes als je een eigen opvang begint. Alle oudere medewerkers moeten bijvoorbeeld bijgeschoold worden naar hbo-niveau Nederlands. Daar gaat veel geld in zitten als startende ondernemer."
Ook de zoektocht naar een pand bleek een onmogelijke puzzel. "Je betaalt gerust 5000 tot 6000 euro per maand. Ook de eisen die de brandweer en de GGD aan panden stelt zijn hoog, en daarnaast moet er het juiste bestemmingsplan op zitten. Die hoge eisen zijn natuurlijk niet voor niets. Maar met een beetje hulp vanuit de gemeente, bijvoorbeeld met dingen als het bestemmingsplan, had ik misschien wel verder kunnen komen."
Niet alleen voor een kleine, startende ondernemer als Mandy is het lastig om iets te beginnen in Kanaleneiland. Zo laat een woordvoerder van Kind & Co Ludens, een opvang met meer dan 300 locaties in Midden-Nederland, weten "inderdaad geen KDV (0-4 jaar locatie) in de wijk" te hebben.
"Als wij signalen krijgen van ouders dat zij kinderopvang missen in een wijk, kijken wij naar welke mogelijkheden er zijn om dat te openen. Ook peilen wij dit in wijken. Bij voldoende vraag uit de directe omgeving, hebben wij zeker interesse in het openen van een KDV in de wijk als aanvulling op de andere opvangvormen, maar hiervoor is op dit moment geen passende ruimte beschikbaar." De woordvoerder verwijst naar de locatie Woudrijk, die aan de overkant van het Amsterdam-Rijnkanaal in Papendorp ligt of naar de kleinschalige opvang Pinguins Happy Home in Transwijk.
Voor je jongste inwoners zorgen is ook het pakkie-an van de gemeente en daar horen kinderdagverblijven bij
Belangenvereniging BOinK

Evenredig aanbod

Belangenvereniging voor Ouders in de Kinderopvang (BOinK) ziet ook het verschil in aanbod in Kanaleneiland en andere wijken in de stad. "In Overvecht speelt hetzelfde. Van oudsher is de vraag in die wijken lager, maar inmiddels worden daar huizen gekocht door mensen die ook gebruik willen maken van kinderopvang. Er wonen tienduizenden mensen, daar hoort een evenredig aanbod bij", zegt woordvoeder Gjalt Jellesma.
Daarin is een rol voor de gemeente weggelegd, vindt hij. "Utrecht is een stad die als een razende groeit en afstudeerders probeert vast te houden. Voor je jongste inwoners zorgen is ook het pakkie-an van de gemeente en daar horen kinderdagverblijven bij. Zeker bij een hoogopgeleide bevolking. Je kunt niet alleen maar zeggen: daar hebben wij geen rol in, want de kinderopvang is nu eenmaal overgeleverd aan de markt."

'Veelzeggend en slecht beeld'

Niet alleen de gemeente, ook de landelijke politiek is aan zet, vindt PvdA-raadslid Hester Assen. "Als wij het met elkaar zo belangrijk vinden dat er mensen zijn om onze kinderen op te vangen, moet het beroep aantrekkelijker worden. Ik zie de gevolgen om me heen: mensen die genoodzaakt zijn om minder te werken. Dat ervaar ik nu zelf ook. We moeten alle zeilen bijzetten, lokaal maar ook landelijk."
Toch zijn er inderdaad dingen die de gemeente kan en moet doen. Assen: "De gemeente gaat er niet exact over en heeft niet alle knoppen, maar moet wel alles uit de kast halen om dit mogelijk te maken. Het is een heel veelzeggend en slecht beeld dat er gewoon geen mogelijkheid is in de hele wijk. Het aanbod loopt ver achter in de tijd. Ouders gaan nu naar andere wijken, terwijl een kinderdagverblijf juist een plek is waar wijkgenoten elkaar kunnen ontmoeten."
En dat geldt ook voor Lize. "Ik heb inmiddels nieuwe opvang gevonden in de naastgelegen Rivierenwijk. Het is een fijne plek en ik kan er op de fiets naartoe, maar ik hou wel weer een plek bezet voor kinderen uit die wijk zelf. Zo blijft het probleem in stand."

Reactie wethouder Eelco Eerenberg (Onderwijs):

"We herkennen het beeld. En wij horen ook van aanbieders dat de vraag naar betaalde kinderopvang in Kanaleneiland beperkt is. Kinderopvang is commercieel, dus de gemeente kan niet zomaar panden ter beschikking stellen. Wel zetten we als gemeente in op de voorschool (een peuteropvang die voorschoolse educatie biedt), waar ook in Kanaleneiland dit jaar extra groepen zijn geopend. De huidige situatie met commerciële kinderopvang zorgt voor schrijnende kansenongelijkheid. Daarom zou kinderopvang uiteindelijk een gratis en publieke voorziening moeten worden, gekoppeld aan buurtscholen. Maar dat is aan het Rijk."